Kredyty oferowane pod szyldem Santander były w ostatnich latach bardzo popularne. Wspomniany szyld tak naprawdę dotyczył dwóch różnych banków. Warto o tym wspomnieć, bo kredyty z Santandera (np. Santander kredyty gotówkowe) są coraz częściej analizowane w kontekście możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Taka sankcja w przypadku Santandera oraz konkurencyjnych banków oznacza zwolnienie kredytobiorcy z niemal wszystkich kosztów na przyszłość (do końca okresu spłaty), a także zwrot wcześniej nadpłaconych kosztów kredytowych. Oczywiście, sankcja kredytu darmowego to rozwiązanie, które nie jest dostępne w każdej sytuacji, a skorzystanie z niego zależy od tego, czy bank popełnił określone błędy prawne. Odpowiadając na tytułowe pytanie (Santander kredyty – sankcja kredytu darmowego możliwa?), trzeba jednak najpierw ustalić, o którym banku mowa.
Temat kredytów gotówkowych z banku Santander może wzbudzać pewną konsternację, ponieważ bez doprecyzowania nie wiemy, o jakim banku jest mowa jako kredytodawcy. Obecnie na polskim rynku działają bowiem dwa banki komercyjne ze słowem “Santander” w nazwie. Mowa o następujących instytucjach finansowych:
Pierwszy ze wspomnianych banków jest zdecydowanie większy pod względem liczby klientów oraz wartości aktywów. Santander Bank Polska od lat należy do ścisłej bankowej czołówki – razem z takimi instytucjami jak PKO BP, Pekao, mBank oraz ING Bank Śląski. Warto jednak pamiętać, że ta pozycja lidera została niejako “odziedziczona”, ponieważ hiszpańska grupa Santander w 2011 r. przejęła Bank Zachodni WBK będący już wtedy ważnym rynkowym graczem.
Natomiast dwa lata później, Bank Zachodni WBK przejął Kredyt Bank, którego marka zniknęła z rynku. Rok 2018 przyniósł kolejne zmiany, czyli przejęcie detalicznej części Deutsche Banku Polska oraz zmianę nazwy spółki na Santander Bank Polska. O tych wszystkich zmianach informujemy, bo osoby pytające o kredyty z banku Santander (Santander kredyty), mogą mieć na myśli umowy podpisywane jeszcze za czasów BZ WBK albo kredyty z dwóch przejętych banków (Kredyt Banku oraz Deutsche Banku Polska).
Co ciekawe, znacznie mniejszy Santander Consumer Bank (SCB) posiada dłuższą historię działania na krajowym rynku sięgającą jeszcze lat 90. (konkretniej: roku 1997). Pod obecną nazwą Santander Consumer Bank działa od początku 2006 r. Z czasem opisywany bank przestał udzielać kredytów hipotecznych i mocno skoncentrował się na kredytach gotówkowych. Były one przez lata bardzo ważnym elementem oferty. Zgodnie ze swoją nazwą, Santander Consumer Bank (w przeciwieństwie do większego “brata”) jest bankiem ukierunkowanym na ofertę dla konsumentów.
Właśnie dlatego nie możemy zakładać, że osoba pytająca o kredyty z banku Santander (Santander kredyty) na przykład w kontekście sankcji kredytu darmowego, na pewno ma na myśli ofertę Santander Banku Polska, którego aktywa pod koniec 2024 r. wynosiły 304 mld zł. Równie dobrze może chodzić o dużo mniejszy Santander Consumer Bank z aktywami wynoszącymi 22 mld zł.
Nasz artykuł dotyczy obydwu banków ze słowem “Santander” w nazwie, choć prawnie są to dwie różne spółki, przy czym Grupa Santander Bank Polska ma większościowy pakiet akcji Santander Consumer Banku. W przyszłości (po planowanym zakończeniu przejmowania przez austriacką grupę Erste Group) zapewne dojdzie do połączenia obydwu opisywanych banków, co jednak nie będzie miało wpływu na dochodzenie roszczeń przez kredytobiorców – w tym również osoby, które podpisały umowę o kredyt gotówkowy lub inny kredyt konsumencki jeszcze z Bankiem Zachodnim WBK, Kredyt Bankiem lub Deutsche Bankiem Polska.
Jeżeli czytamy na przykład o wyroku dotyczącym sankcji kredytu darmowego w kredycie konsumenckim z banku Santander, to nie można bez dodatkowego sprawdzenia określić, który bank był stroną sporu sądowego. Rozróżnienia pomiędzy dwoma bankami (Santander Bank Polska i Santander Consumer Bank) wymaga również analiza liczby pozwów dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD). Dane ze sprawozdań finansowych największych krajowych banków wskazują, że pod koniec 2024 r. przeciwko nim była skierowana następująca liczba spraw o SKD:
Powyższe informacje potwierdzają, że kredyty z Santander Banku Polska (Santander kredyty) stosunkowo często są przedmiotem sporów sądowych związanych z sankcją kredytu darmowego. Wynik Santander Banku Polska nie dziwi biorąc pod uwagę fakt, że jest to bank ze ścisłej krajowej czołówki. Jednocześnie uwagę zwraca dużo mniejsza liczba pozwów dotyczących Banku Pekao, który jest drugim największym krajowym bankiem. O wiele lepiej niż Santander Bank Polska w relacji do swojego udziału rynkowego wypadły również dwa inne banki z krajowej czołówki (mBank, a zwłaszcza ING Bank Śląski).
Jeżeli chodzi o Santander Consumer Bank ujmowany osobno, to w raportach kwartalnych i rocznych tej instytucji nie znajdziemy niestety danych na temat pozwów dotyczących SKD. Można jednak zakładać, że liczba takich powództw jest wyraźnie mniejsza niż w przypadku Santander Banku Polska. Więcej informacji dotyczy całej grupy kapitałowej. Otóż, możemy się dowiedzieć, że przez kwartał liczba powództw w zakresie sankcji kredytu darmowego skierowanych przeciwko grupie Santander Bank Polska wzrosła znacząco.
Najnowsze sprawozdanie finansowe całej grupy kapitałowej Santander Bank Polska wskazuje, że pod koniec I kw. 2025 r. ta grupa była już pozwana w 2921 postępowaniach o kredyty konsumenckie (Santander kredyty) z łączną wartością przedmiotu sporu 65,272 mln zł. Zatem jeden spór o sankcję kredytu darmowego miał średnio wartość wynoszącą ponad 22 000 zł. Nie wiemy natomiast, jaka część pozwów dotyczyła kredytów z Santander Consumer Banku i przejętych banków (Deutsche Bank Polska/Kredyt Bank). Był to raczej niewielki odsetek.
Wspomniany wcześniej szybki wzrost liczby powództw o sankcję kredytu darmowego w kredytach konsumenckich z Santander Banku Polska (głównie kredytach gotówkowych i ratalnych) sugeruje, że prawnicy dopatrują się w umowach tych kredytów podstaw do zastosowania SKD. Artykuł 45 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje dokładnie takie podstawy. Najczęściej chodzi o niewłaściwą konstrukcję umowy kredytowej. Inna przesłanka zastosowania SKD to chociażby naliczanie zbyt wysokich kosztów kredytowych.
Czy wyroki sądów potwierdzają, że kredyty z banku Santander (Santander kredyty) cechują się wadliwością umów? W tym kontekście można wymienić chociażby Wyrok Sądu Rejonowego w Słubicach z dnia 16 września 2024 r. To orzeczenie okazało się korzystne dla powodów, ponieważ sąd orzekł o konieczności zapłaty im sumy wynoszącej 48 840,97 zł z tytułu nienależnie zapłaconych prowizji i odsetek, a także 6417 zł w ramach zwrotu kosztów postępowania. Obydwie kwoty zostały dodatkowo powiększone o odsetki.
Jakich nieprawidłowości w umowie kredytowej dopatrzył się słubicki sąd rejonowy? Chodziło przede wszystkim o nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty do zapłaty i rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO). Santander Bank Polska naliczał bowiem odsetki od kredytowanej prowizji, co jest częstą praktyką. W efekcie nieprawidłowo została określona rzeczywista roczna stopa oprocentowania. Taką usterką cechują się też liczne inne kredyty udzielone przez Santander Bank Polska (Santander kredyty). Możemy się więc spodziewać wyroków podobnych jak ten wydany przez słubicki sąd.
