Nasze dotychczasowe opisy dotyczące poszczególnych instytucji finansowych w kontekście sankcji kredytu darmowego obejmowały wyłącznie banki (np. PKO Bank Polski, mBank, ING Bank Śląski oraz Alior Bank). Warto jednak pamiętać, że prawo do przyjmowania depozytów i jednoczesnego udzielania kredytów mają nie tylko banki. Ustawa prawo bankowe przyznaje uprawnienie do takiej działalności bankom, ale istnieją też szczególne przepisy zezwalające SKOK-om na oferowanie kredytów i depozytów. Największy z krajowych SKOK-ów to całkiem duża instytucja finansowa. Pojawiają się więc pytania, czy pożyczka z Kasy Stefczyka (Kasa Stefczyka pożyczka) może być objęta sankcją kredytu darmowego. Nasz artykuł odpowiada na te ciekawe pytania. Najpierw warto jednak wyjaśnić, czy SKOK-ów dotyczą takie same przepisy o kredytach konsumenckich jak banków.
Próbując odpowiedzieć na tytułowe pytanie (Kasa Stefczyka pożyczka – sankcja kredytu darmowego też w SKOK?), na pewno nie unikniemy spotkania z przepisami prawnymi. Wynika to z samej specyfiki sankcji kredytu darmowego (SKD), która została jednoznacznie określona przez artykuł 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Przypomnijmy, że wymieniony przepis (art. 45) zwalnia konsumenta z kosztów kredytu konsumenckiego pod warunkiem, że instytucja finansowa dopuściła się określonych zaniedbań, a kredytobiorca najpóźniej w ciągu roku od wykonania umowy i ostatecznego rozliczenia złożył odpowiednie oświadczenie o skorzystaniu z SKD.
W praktyce sankcja kredytu darmowego najczęściej ma związek z nieprawidłową konstrukcją umowy kredytu konsumenckiego, czyli kredytu przeznaczonego na cele bezpośrednio niezwiązane z działalnością gospodarczą i zawodową osoby fizycznej. Jeżeli jednak chcemy sprawdzić, czy pożyczka z Kasy Stefczyka lub innego SKOK-u (np. Kasa Stefczyka pożyczka) może zostać objęta sankcją kredytu darmowego, to wspomniany wcześniej artykuł 45 ustawy o kredycie konsumenckim nie udzieli nam odpowiedzi. Trzeba natomiast sprawdzić inne, wcześniejsze artykuły ustawy z dnia 12 maja 2011 r.
W ramach dokładniejszej analizy sytuacji dotyczącej SKOK-ów, należy wziąć pod uwagę między innymi artykuł 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Ten przepis wskazuje bowiem, że kredytodawca to “przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu”. Kredytodawca pojawia się w definicji kredytu konsumenckiego, która brzmi następująco: “Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi”.
Komentarze do ustawy o kredycie konsumenckim nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że kredytodawcą w rozumieniu tego aktu prawnego może być spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa. Zresztą podobny wniosek wynika z lektury samej ustawy. Jej artykuł 2 mówi wprost, że: “Ustawę stosuje się także do umów o kredyt konsumencki, który spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia swojemu członkowi”. Tak więc SKOK-i udzielające kredytów swoim członkom, muszą stosować się do przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i są dodatkowo zagrożone ewentualnymi powództwami o SKD. Warto w tym kontekście pamiętać, że specyfika działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych wiąże wymagany status klienta jako członka kasy z możliwością udzielania mu kredytów.
Powyżej odpowiedzieliśmy na pytanie, czy pożyczka z Kasy Stefczyka (Kasa Stefczyka pożyczka) może być przedmiotem sankcji kredytu darmowego. Teraz warto przyjrzeć się nieco bliżej działalności wspomnianej kasy, która wcale nie jest małą instytucją finansową – w przeciwieństwie do wielu innych SKOK-ów, a także banków spółdzielczych. Mówiąc o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz bankach spółdzielczych warto oczywiście pamiętać, że chodzi o dwa różne typy instytucji finansowych. Bankom spółdzielczym pod względem specyfiki działania bliżej jest do banków komercyjnych niż SKOK-ów. Natomiast kredyty konsumenckie z banków spółdzielczych jak najbardziej mogą być przedmiotem sankcji kredytu darmowego (na takich samych zasadach jak kredyty oferowane przez SKOK-i).
Wróćmy jednak do Kasy Stefczyka, która jest zdecydowanie największą instytucją z kategorii rodzimych SKOK-ów. Na jej stronie www można znaleźć informację o około 850 000 członków. To wynik znacznie mniejszy niż w przypadku kilku czołowych krajowych banków, które mają powyżej 4 miliony klientów. Natomiast nie można powiedzieć, że SKOK Stefczyka jest zupełnie małą instytucją finansową, gdyż działa w ramach sieci około 300 placówek z całego kraju. Członkowie opisywanego SKOK-u mogą wybierać między innymi konta bankowe, lokaty oraz różnego rodzaju kredyty (w tym kredyty konsumenckie).
Analizując aktualną ofertę Kasy Stefczyka widzimy, że pożyczka gotówkowa od niej (np. Kasa Stefczyka pożyczka gotówkowa ze stałym oprocentowaniem) jest jak najbardziej możliwa. Pożyczki gotówkowe oczywiście od lat były oferowane przez największy krajowy SKOK. Poza tym klienci Kasy Stefczyka mogli np. wybierać na przykład jeden z kredytów konsolidacyjnych. Oferta Kasy Stefczyka była niejednokrotnie polecana osobom z gorszą historią kredytową jako alternatywa dla banków.
Stosunkowo duża popularność kredytowej oferty Kasy Stefczyka sugeruje, że przeciwko tej instytucji finansowej już zostały skierowane pozwy dotyczące sankcji kredytu darmowego. Niestety, nie mamy dokładnych informacji na temat liczby takich powództw. To odróżnia sytuację Kasy Stefczyka oraz innych spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych od dużych banków. Największe krajowe banki regularnie podają bowiem w swoich raportach kwartalnych dane na temat liczby powództw związanych z sankcją kredytu darmowego. Kasa Stefczyka nie informuje o pozwach, ale pewne informacje (prezentowane niżej) sugerują, że ten SKOK ponosi skutki sankcji kredytu darmowego (SKD).
Pozwy o SKD przeciwko Kasie Stefczyka nie są często komentowanym tematem i można również przypuszczać, że liczba takich powództw jest mniejsza niż w przypadku dużych banków (np. PKO BP oraz Alior Banku). Niemniej jednak, w orzecznictwie widzimy już pierwsze przykłady wyroków w sprawach przeciwko Kasie Stefczyka o sankcję kredytu darmowego. Na uwagę zasługuje między innymi Wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 7 czerwca 2024 r. Gdyński sąd zinterpretował przepisy w sposób, który z całą pewnością okazał się niekorzystny dla największego polskiego SKOK-u.
Analizując wyrok z 7 czerwca 2024 r. widzimy bowiem, że Kasa Stefczyka została zobowiązana do zwrócenia powodowi kwoty 10 168,90 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od 25 listopada 2023 roku do dnia zapłaty. Dodatkowo SKOK zobligowano do zwrotu kosztów procesu (4367 zł) wraz z odsetkami. Konieczność zapłacenia ponad 14 000 zł przez Kasę Stefczyka była efektem analizy umowy kredytowej, w której sąd z Gdyni dopatrzył się uchybień. Chodziło o naliczanie odsetek od prowizji przygotowawczej, składki ubezpieczeniowej oraz innych kosztów kredytu.
Pożyczka z Kasy Stefczyka (Kasa Stefczyka pożyczka) to oczywiście nie jedyny produkt finansowy, w przypadku którego kredytowanie prowizji oraz innych kosztów może skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego. Wiele innych banków i SKOK-ów również kredytowało prowizję, co teraz generuje dla nich spore ryzyko prawne. Nie można wykluczyć, że osoby posiadające pożyczkę z Kasy Stefczyka mają prawo domagać się zwolnienia z kosztów również na podstawie innych przesłanek niż kredytowanie prowizji. W celu zbadania sytuacji, trzeba jednak zgłosić się z umową do eksperta prawnego.
